UČITAVANJE

Upiši za pretragu

Region

Rat u Ukrajini donosi prekretnicu: Vučić okreće leđa Putinu kako bi izbjegao horor-scenarij

Podijeli

Od ruskog napada na Ukrajinu, riječ „prekretnica“ ušla je u modu. Da li će i Srbija da se suoči sa suštinskom preorijentacijom? Za DW analizira dugogodišnji dopisnik njemačke novinske agencije dpa iz Beograda Thomas Brey

Na Srbiju se tradicionalno gleda kao na najbližeg saveznika Rusije u Evropi. Ta mala zemlja ima odlične odnose i sa Kinom, koja je uz ogromne kredite omogućila mnoge infrastrukturne projekte, poput proširenja mreže pruga i puteva, kao i elektrana.

Srbija je pritom kandidat za ulazak u Evropsku uniju.

Sjedenje na dvije stolice

Politika „sjedenja na dve stolice“ u toj balkanskoj zemlji ima dugu tradiciju. Bivši predsjednik, a sada opozicioni političar Boris Tadić, vodio je „spoljnu politiku zasnovanu na četiri stuba“: pored Rusije, Kine i Evropske unije, za četvrtog partnera izabrane su Sjedinjene Američke Države.

Ta maksima, često kritikovana kao „politika klackalice“, sada se otvoreno bliži kraju. Srbija očigledno mora da donese konačnu odluku na kojoj strani želi da bude.

Tabloidni mediji, koji važe za svojevrsni „megafon vlasti“, do sada su pružali jasnu sliku: prijatelji su bili Rusija i Kina, zlo je prijetilo sa zapada. Ali ti mediji pod kontrolom vlasti prošle nedelje napravili su iznenađujući zaokret, piše Deutsche Welle.

„Svjetska politika preko naših leđa“, bio je naslov u listu „Informer“. A „Kurir“ je pisao: „Goli interes. Putin štiti interese Rusije, a ne obraća pažnju na poziciju Srbije“.

“Putin je zaboravio Srbe i Kosovo zbog svog rata“, bio je naslov u „Blicu“, a “Telegraf“ je bio još jasniji: “Putin zabija nož u leđa Srbima“, prenosi Nova.rs.

Šta se desilo? Putin je svoje pretenzije na Krim i istočnu Ukrajinu opravdao rekavši da je Zapad odvojio Kosovo od srpske države i priznao ga po međunarodnom pravu.

Tačnije rečeno: vi ste odvojili Kosovo od Srbije, mi isto to radimo sa Krimom i istočnom Ukrajinom. Ili u prevodu: Kosovo je isto toliko nezavisno, koliko i oblasti Ukrajine na koje Rusija polaže pravo.

Poslije nedavne posjete Aleksandru Vučiću, predsjedniku Srbije koji o svemu odlučuje, američki senatori izvijestili su da on namjerava da promijeni politiku svoje zemlje u roku od dva mjeseca.

Vučić je sa svoje strane najavio da će se obratiti naciji, ali je to onda odložio za sedmicu, odnosno za petak 6. maja. Zvanično je rečeno da je potrebno malo više vremena za procjenu situacije u Srbiji.

Posljednjih sedmica pojačan je pritisak na Beograd. Washington i Bruxelles neprestano govore da Srbija, ako želi da pripada EU, mora da slijedi i spoljnopolitičku liniju Unije. Iz Evropskog parlamenta nedavno su stigle žestoke kritike na račun kineskog naoružanja za Srbiju: Beogradu uopšte nije potreban taj raketni sistem zemlja-vazduh, jer je geografski okružen samo zemljama NATO i EU.

Ili možda postoje neki sasvim drugi planovi, pitali su se.

Konačno, oglasio se i ministar unutrašnjih poslova Aleksandar Vulin, koji se proslavio kao portparol predsjednika Vučića. On se založio za to da Srbija prekine svako dalje približavanje EU i postane politički neutralna.

Tu samouvjerenu neutralnost, obrnuto proporcionalnu ekonomskoj moći zemlje, pothranjuje jugoslavenska historija sa fokusom na inače ne uvijek popularnog osnivača komunističke države Josipa Broza Tita i njegov Pokret nesvrstanih.

Očigledno je da je šef države Vučić pod velikim pritiskom. On smatra da je njegov neprikosnoveni položaj očigledno ugrožen mogućim društvenim prevratima u zemlji.

Neobično je, recimo, to što je nedavno javno zaustavio prijedlog svog ministra finansija Siniše Malog, koji je, uprkos višednevnim demonstracijama, namjeravao da prinudi prodavce na pijacama da počnu da koriste fiskalne kase.

Stanovništvo Srbije mora da se nosi s ogromnim povećanjem cijena hrane i goriva.

Vučić je, istovremeno, jednokratnim dotacijama države privukao na svoju stranu prije svega penzionere, koji očekuju da im on osigura njihov inače veoma skroman životni standard.

Krajem prošle sedmice, poznati beogradski list „Novosti“, uvijek na čelu kada je potrebno braniti Vučića od Zapada i njegovih navodnih podlih namjera, objavio je važan članak u kojem se navodi da pritisak Zapada „ozbiljno ugrožava srpsku privredu“.

Finansijska pomoć

Prema tom horor-scenariju, Bruxelles bi navodno mogao da obustavi pružanje finansijske pomoći, što bi bio kraj budućih, ali i dosadašnjih investicija.

A moglo bi biti i mnogo gore, procjenjuje list: kraj bezviznog putovanja u EU, koje je moguće od 2009., a moglo bi da dođe i do obustavljanja velike pretpristupne pomoći EU iz fondova IPA, kao i do ukidanja statusa kandidata za pristupanje Uniji.

“Novosti“ taj scenario klasifikuju kao dio velike teorije zavjere: Zapad, zajedno sa komšijama iz Sarajeva, Podgorice i Zagreba, djeluje protiv predsjednika Srbije Vučića.

I ne samo to: pritisak na Srbiju je nastavak uništavanja “svakog oblika države“ – od Jugoslavije, preko SRJ (Srbije i Crne Gore), do bombardovanja NATO, a kako bi “dio naše teritorije poklonili Albancima“.

Činjenice su pritom jasne: Srbija je potpuno zavisna od Zapada.

Evropska unija je do sada dala četiri milijarde evra razvojne pomoći. Prema podacima Beograda, sa EU je povezano 24.000 srpskih kompanija, u kojima radi gotovo 900.000 ljudi. Dvije trećine izvoza srpskih kompanija otpada na zemlje EU, piše “Dojče vele”.

Kritički orijentirani analitičari iz Srbije procjenjuju da Vučić neće rizikovati da se te čvrste veze prekinu, jer bi tako sebe doveo u opasnost. Zato će okrenuti leđa Rusiji i orijentisati se ka Zapadu jasnije nego ikad.

Izvor: (Dw.com, DEPO PORTAL/md)